Czcionka: A A A
Kontrast: A A A A

Historia

Historia Straży Pożarnej w Bytomiu.

XIX wieczny Bytom był miastem szybko rozwijającym się . Po zakończonym kryzysie wojen prusko napoleońskich i reformach administracyjnych nastąpił gwałtowny rozwój przemysłowy , spowodowany przede wszystkim działalnością kopalń węgla kamiennego , których wizerunek na wiele lat stał się symbolem miasta . Intensywnie rozrastające się miasto , z rozbudowaną siecią industrialno – administracyjną potrzebowało ochrony przeciwpożarowej .

Z zachowanych dokumentów wynika , że poza przepisami przeciwpożarowymi prawa pruskiego XIX -wieczny Bytom miał własne przepisy wewnętrzne nakazujące mieszkańcom ochronę mienia przed pożarem . Obowiązkiem każdego mieszkańca było zawarcie umowy w Śląskim Prowincjonalnym Towarzystwie Ubezpieczeń od Ognia . Pamiątki po tym prawie , w postaci emaliowanych tablic , do dzisiejszego dnia można spotkać na elewacjach kamienic.

Wzmianki o pierwszej remizie zlokalizowanej w Rynku ( obecnie Rynek nr 26 ) pochodzą sprzed 1870 roku . Wpisy w teczkach archiwum budowlanego miasta wskazują że nie była to zorganizowana straż pożarna , lecz obywatelska forma samopomocy , gdzie indziej występująca jako związki sikawkowe . W tamtych latach władze miejskie nie widziały potrzeby powołania zawodowej straży pożarnej , utrzymując nadal obowiązkową służbę przeciwpożarową wszystkich mieszczan , zastąpioną później utworzeniem straży ochotniczej , którą miasto zaopatrywało jedynie w odpowiedni sprzęt .

Za początek zorganizowanego pożarnictwa miasta Bytomia uznaje się 1874 r. Wtedy to powołano Ochotniczą Straż Pożarną wraz z wchodzącą w jej skład drużyną sanitarną . Siedzibą jednostki był kompleks budynków z dwiema wspinalniami , mieszkaniami służbowymi oraz stajnią przy ul. Hospitalstrasse ( obecnie ul. Strażacka 3 ) . Wzniesiony został według projektu Karla Koźlika w stylu historyzmu i modernizmu . W takiej formie i w tym miejscu budynki straży pożarnej zachowały się do dziś .

Przekształcenie z Ochotniczej w Miejską Zawodową Straż Pożarną nastąpiło w 1904 r. Decyzja ta wynikła z dalszego rozwoju miasta i napływu ludności , a w konsekwencji z dużego zagrożenia pożarowego .

W pierwszej połowie XIX w. bytomscy strażacy mogli poszczycić się nowinką techniczną – plutonem rowerowym . Przewoził on tzw. Przyczepki rekwizytowe ze sprzętem , co wraz z siecią hydrantową zapewniało sprawne prowadzenie działań w zwartej zabudowie miejskiej . Pluton zabezpieczał miejsce pożaru do czasu przybycia drużyn konnych .

Lata 1904 – 1939 to czas wielu ważnych zmian . Transformacja taboru z konnego na zmotoryzowany , pojawienie się samochodowej drabiny mechanicznej , utworzenie centrali telefonicznej i alarmowej , do której bezpośrednio podłączona była np. kolonia domków fińskich w Chruszczowie ( obecnie Szombierki ) .To tylko niektóre z nich . Bytom po plebiscycie na Górnym Śląsku i trzecim powstaniu śląskim pozostał w granicach Niemiec .

W granicach Rzeczypospolitej Polskiej.

28 stycznia 1945 r. Bytom znalazł się w granicach Polski . Pierwsze informacje dotyczące organizacji Zawodowej Straży Pożarnej pochodzą z kroniki ZSP z 1947 r. Została ona założona z okazji ufundowania przez mieszkańców miasta sztandaru , wręczonego pierwszemu komendantowi straży pożarnej ppłk. Eugeniuszowi Rusieckiemu . Ze wspomnień zapisanych na kartach kroniki można się dowiedzieć , że straż rozpoczęła pracę w 1945 r. , mając na stanie jedynie dwukołowy wózek ręczny . Strażacy objęli służbę w budynku przy ul. Strażackiej stopniowo odzyskując i dostosowując sprzęt do potrzeb jednostki , głównie własnymi siłami . W tym roku podjęli 173 interwencje . W 1946 r. dysponowali już pogotowiem pożarniczym marki Mercedes , drabiną mechaniczną Magirus na podwoziu Mercedesa , samochodem osobowym Hanomag oraz cysterną przebudowaną we własnym zakresie GMC . Naprawiono i zmodernizowano centralę telefoniczną i sieć hydrantową .

W kolejnych latach trwała wymiana starego i pozyskiwanie nowego sprzętu – głównie pojazdów rodzimej marki Star . W 1951 r . utworzono pierwsze dwie młodzieżowe sekcje przeciwpożarowe w województwie śląskim , przyznając im samochód pożarniczy GA Mercedes . Ciekawostką związaną z bytomskimi strażakami była tradycja dotycząca pełnienia dyżurów . Od lat 40. Aż do lat 90.XX w. funkcjonariusze ( oprócz dyspozytora i podoficera dyżurnego ) pełnili służbę w pełnym rynsztunku bojowym . W godzinach 18 – 6 rano , w dwugodzinnych zmianach , można było zobaczyć strażaka w hełmie wraz z toporkiem pełniącego wartę w budce wartowniczej przed remizą.

Bytomska straż pożarna właściwie od początku swojego istnienia zmagała się ze zdarzeniami trudnymi , wymagającymi profesjonalizmu , niezwykłej odwagi , a także odporności fizycznej i psychicznej . Nagłówki prasowe donoszą o licznych pożarach mieszkań , zakładów przemysłowych , wielogodzinnych i częstych akcjach . Bytomscy strażacy brali udział w akcjach ratowniczo – gaśniczych podczas pożaru w kopalni Makoszowy w Zabrzu , kościoła w Rybniku , rafinerii ropy naftowej w Czechowicach – Dziedzicach w czerwcu 1971 r. Należy też wspomnieć o działającym przez wiele lat ośrodku szkolenia pożarniczego szeregowych i podoficerów , a także pełnieniu służby przez junaków Wojska Polskiego . Ważnym wydarzeniem przedostatniej dekady XX w. było nadanie nowego sztandaru Komendzie ZSP – przyjął go komendant ppłk. poż. inż. Feliks Dela . Uroczysty apel został zorganizowany w centrum miasta ( na ówczesnym pl.Thaelmana , dziś plac Jana III Sobieskiego ) w obecności zastępcy komendanta głównego straży pożarnych płk. Włodzimierza Tessara.

24 sierpnia 1991 r. to ważna data w historii polskiego pożarnictwa utworzenie Państwowej Straży oraz jednostek ratowniczo – gaśniczych było początkiem wielkich zmian , które nie ominęły strażaków z Bytomia . Pojawiły się zmiany w umundurowaniu , a przede wszystkim w sprzęcie który pamiętał lata 70. i 80.minionego wieku . Zmiany dotyczyły też zakresu obowiązków który rozszerzono.

Schyłek XX i początek nowego wieku to czas przemysłowych zmian w mieście . Który spowodował znaczny wzrost liczby wyjazdów. Interwencje takie jak akcja gaśnicza po pożarze w zakładach mięsnych ( trwająca 24 godz. z udziałem 93 strażaków ) wielki pożar opery śląskiej , zawalenia kamienic , liczne pożary mieszkań i nieużytków , a także wyjazdy do tonących ( w ramach powstałej w 2000 r. grupy ratownictwa wodno – nurkowego ) stały się strażacką codziennością . Roczne statystyki informują o 3 tyś. zdarzeń rocznie .

Obecnie KM PSP w Bytomiu zatrudnia 105 funkcjonariuszy . Siły i środki jednostki są włączone do Śląskiej Brygady Odwodowej , tworząc kompanię gaśniczą Poraj oraz Specjalistyczną Grupę Ratownictwa Wodno – Nurkowego Bytom . W ramach wydzielonych pododdziałów PSP jednostka tworzy pluton gaśniczy nr 3 i jest przewidziana do udzielania pomocy przy zdarzeniach na terenie Portu Lotniczego Katowice w Pyrzowicach w ramach akcji samolot . Strażacy biorą czynny udział w życiu miasta , organizując pokazy , akcję Stop pożarom traw albo prowadząc czynności kontrolno – rozpoznawcze .

Wykaz dotychczasowych Komendantów:

1945-1950 - ppłk Eugeniusz Rusiecki
1950-1970 - ppłk poż. Henryk Żelawski
1970-1976 - mjr poż. Janusz Łyszczkowski
1976-1984 - ppłk poż. Feliks Dela
1984-1992 - płk poż. Marek Gierczyński
1992-1999 - st. bryg. Ryszard Popyk
1999-2017 - st. bryg. Zenon Królik
2017 - bryg. Mirosław Synowiec

Kalendarium najważniejszych wydarzeń

4 maj 1947 - Społeczeństwo miasta Bytomia ufundowało sztandar i po uroczystym poświęceniu wręczyło go jako ojcu miasta Prezydentowi Miętkiewiczowi, który z kolei przekazał go Komendantowi Zawodowej Straży Pożarnej ppłk. Eugeniuszowi Rusieckiemu.

27 maj 1984 - W rocznicę 730-lecia miasta Bytomia społeczeństwo miasta ufundowało sztandar Zawodowej Straży Pożarnej w Bytomiu. Uroczystej ceremonii wręczenia sztandaru dokonał zastępca Komendanta Głównego Straży Pożarnych płk. poż. Włodzimierz Tessar. Sztandar przyjmował Komendant Zawodowej Straży Pożarnej w Bytomiu ppłk. poż. Feliks Dela.

13 grudzień 1988 – Tragiczne trzęsienie ziemi w Armenii. W polskiej grupie 87 ratowników, którzy 13 grudnia pośpieszyli z pomocą ofiarom dotkniętym trzęsieniem ziemi w Armenii, znalazło się trzech bytomskich strażaków: por. poż. Marian Mielniczuk, mł. chor. poż. Manfred Ruski oraz plut. Janusz Ślefarski. Działania ratownicze polegające m.in. na odgruzowywaniu budynków, fabryki wind, szwalni, przedszkola i muzeum prowadzili w Spitaku (miasto usytuowane u podnóża Kaukazu, 120km od Erewania).

4 luty 2000 - W naszej Komendzie złożył wizytę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Marek Biernacki w towarzystwie Komendanta Głównego PSP nadbryg. Zbigniewa Meresa oraz Komendanta Głównego Straży Granicznej gen. Marka Bieńkowskiego.

24 sierpień 2000 - W nocy ze środy na czwartek wybuchł pożar w zabytkowym, 99-letnim budynku Opery Śląskiej w Bytomiu. Spłonęła duża sala baletowa o kubaturze 5760m3 oraz znajdujące się nad nią strop i dach.
W najbardziej niebezpiecznym momencie akcji ratowniczo-gaśniczej płomienie sięgały 20m powyżej dachu budynku. Dzięki prowadzonym działaniom, nie dopuszczono do rozprzestrzenienia się pożaru na pozostałe pomieszczenia opery. W akcji uczestniczyły jednostki z Bytomia, Chorzowa, Zabrza, Katowic i Gliwic (28 zastępów, 108 strażaków). Artykuły prasowe o tym wydarzeniu ukazały się m. in. w dzienniku „Rzeczpospolita” nr 198 (5668) z dnia 25 sierpnia 2000, w „Super Expresie” nr 198 (2831) z dnia 25 sierpnia 2000, a także w prasie lokalnej.

16 listopad 2000 – Śląski Komendant PSP w Katowicach wydał rozkaz utworzenia w naszej Komendzie Grupy Ratownictwa Wodno-Nurkowego. Aktualnie grupa liczy 37 strażaków płetwonurków, wyposażonych w odpowiedni sprzęt ratunkowy do prowadzenia działań na wodzie i pod wodą.

styczeń 2002 do styczeń 2005 – Strażacy z naszej jednostki uczestniczyli w realizacji programu TVP3 Katowice „Raport z akcji”. Program ukazywał się dwa razy w miesiącu i dotyczył zagadnień związanych z ochrona przeciwpożarową. Między innymi przedstawiano zasady zachowania się osób w sytuacjach zagrożeń oraz zasady i taktykę prowadzenia działań przez jednostki Straży Pożarnej.

15 marzec 2003 - Katastrofa budowlana w Bytomiu przy ul. Wesołej 1. Tuż po godzinie 10 w sobotę zawaleniu uległą część 80-letniego, trzypiętrowego budynku mieszkalnego. Zniszczeniu uległo 7 mieszkań, pięć osób w tym troje dzieci odniosło obrażenia. Strażacy wydobywali i udzielali pomocy medycznej osobom poszkodowanym oraz zabezpieczali budynek i ewakuowali mienie lokatorów. W akcji trwającej 18 godzin uczestniczyło 12 zastępów i 43 strażaków.

4 grudnia 2005 – Bytom Miechowice, ul. Racjonalizatorów 52 – Po przybyciu na miejsce zdarzenia ustalono, że zawaleniu uległa stalowa konstrukcja dachu oraz fragmenty ściany nośnej murowanej z cegły ceramicznej byłego budynku hali kompresów (przeznaczonego do rozbiórki). Działania straży pożarnej polegały na przeszukaniu gruzowiska, udzieleniu pomocy medycznej osobie poszkodowanej, którą po odgruzowaniu i ewakuacji z budynku przekazano lekarzowi pogotowia ratunkowego. W wyniku zdarzenia 2 osoby poniosły śmierć, a 2 zostały ranne. Przyczyną zdarzenia było nielegalne prowadzenie prac rozbiórkowych przez poszkodowanych w celu pozyskania elementów metalowych. Miejsce zdarzenia przekazano właścicielowi BSRK Sp.z o.o. Zakład KWK Powstańców Śląskich Bytom 1. W akcji trwającej 10 godz. 28 min. brało udział 8 samochodów, 25 strażaków PSP oraz 3 samochody, 18 strażaków z jednostek OSP.

1 stycznia 2006 – Bytom, Al. Legionów 49 – Pożar sali chorych Szpitala Specjalistycznego nr 1. Śmierć poniosły 3 osoby, 35 pacjentów ewakuowano. Całkowitemu spaleniu uległo wyposażenie sali oraz nadpalona została belka i część stropu miedzy drugim, a trzecim piętrem. Powierzchnia pożaru - 20m2. Straty ok. 25 tys.zł. W akcji trwającej 3 h 53min. udział brało 13 samochodów 41 strażaków PSP.

24 stycznia 2006 – Bytom Centrum, ul. Karola Miarki 40 – Po przybyciu na miejsce zdarzenia stwierdzono, że z mieszkania na parterze wydobywa się dym. Wyważono drzwi wejściowe przy pomocy podręcznego sprzętu burzącego i przystąpiono do działań gaśniczych. W trakcie prowadzonego przeszukiwania pokoju przy tapczanie znaleziono zwłoki dwóch osób. Spaleniu uległo: tapczan, gniazdko elektryczne, 2m bieżące przewodu elektrycznego. Okopceniu uległo całe mieszkanie wraz z wyposażeniem. Po ugaszeniu i przewietrzeniu miejsca zdarzenia dokonano pomiarów CO oraz CO2 przyrządem MULTIWARM II w mieszkaniach na pierwszym, drugim, trzecim i czwartym piętrze. Nie stwierdzono przekroczenia mierzonych substancji. Miejsce zdarzenia przekazano funkcjonariuszowi policji. Straty ok. 5 tys. zł. W akcji trwającej 2 h 27min. udział brało 3 samochody 10 strażaków PSP.

3 marzec 2006 –Bytom-Łagiewniki ul. Bernardyńska – Po przybyciu na miejsce zdarzenia stwierdzono, że na skutek nielegalnej rozbiórki stalowej konstrukcji okien, zawaleniu uległa część zewnętrznej ściany budynku oraz stropodach byłej nastawni kolejowej. Dwie osoby zostały przyciśnięte stropodachem do żelbetowego parapetu okna i poniosły śmierć na miejscu. Działania straży polegały na przeszukaniu pomieszczeń, stabilizacji budynku oraz wydobycia ofiar z zagruzowanego obiektu.
W akcji trwającej 9h. udział brało 8 samochodów 25 strażaków PSP, 2 samochody 11 strażaków OSP.